سبک زندگی و فضای مجازی

امروزه شاهد بروز عصری هستیم که به مدد تکنولوژی، فضای مجازی و اینترنت در سطحی گسترده با فضای واقعی به رقابت برخواسته و با توجه به استقبال شدید نسل جوان در ورود به این دنیای مبهم و جذاب، اهمیت و میزان حضور نوع دیگری از زیستن که به «زندگی دوم» شهرت یافته روزبه روز گسترده تر می شود و همین گستردگی ابعاد مختلف فضای مجازی است که سبب شده تا در کنار تمامی کاربردها و ویژگی های منحصر به فرد، شاهد بروز روزافزون چالش های متعددی در جوامع و بخصوص جامعه خودمان نیز باشیم؛ چالشهایی که حتی در جوامع اروپایی و آمریکا نیز نگرانیهایی را در پی داشته است.
یکی از این نگرانی ها اثرگذاری تکنولوژی های وابسته به اینترنت بر رفتار و روابط اجتماعی افراد است اما اکنون با ورود نسل جدیدی از بازی های رایانه ای و نیز سایت های با امکانات ویژه، و بخصوص سایت های «زندگی دوم» ابعاد نگرانی های کارشناسان فرهنگی و اجتماعی ابعاد تازه تری به خود گرفته است. این سایت ها با امکانات گسترده همچون فضاهای جذاب بازی های آن لاین و ... نمونه ای از سایت های کاربردی در فضای اینترنت بوده و در واقع جایی هستند که در آن فناوری و ارتباطات اجتماعی در فضایی مجازی با یکدیگر تلفیق می شوند. در آن فضاها هر کاربر یک شهروند است و هر شهروند این امکان را دارد که آن گونه که دوست دارد خود را تجسم کند.
بطور کلی می توان گفت زندگی در اینگونه فضاهای مجازی می تواند تأثیرات مثبت و منفی مختلفی بر «سبک زندگی» کاربران داشته باشد. فرصت های آموزشی، اقتصادی و ... از جمله نقاط مثبت این فضاها می باشد اما حضور در این دنیاها می تواند آسیب پذیریهای اجتماعی و خانوادگی را نیز همراه داشته باشد. در جامعه ما یکی از مهمترین چالش های فرارو، تضادهای فرهنگی جامعه با این ابزارها و دستاوردهای حاصل از آنها است. در این میان، بدیهی است با سرعت گرفتن رشد تکنولوژی های ارتباطی و ورود این فناوری ها به کشور و در عوض عدم برنامه ریزی در داخل، این تضادها به شکل برجسته تری نمایان می شوند و آسیب بیشتری را متوجه جامعه می کنند.
گسترش استفاده از اینترنت و امکانات حاصل از این تکنولوژی، بدون فراهم آمدن زیرساخت های فرهنگی لازم، می تواند چالشی فراروی انتقال ارزشها، باورها و هنجارهای ملی مذهبی و در یک کلمه «سبک زندگی» به نسل بعد محسوب شود. البته این تکنولوژی، فرصت های بسیاری را برای ما فراهم می آورد و بسیاری از امور را برایمان تسهیل می کند و باید اذعان داشت در دنیای امروزی نمی توان از این تکنولوژی چشم پوشی کرد لیکن این به معنای بی توجهی به ابعاد مختلف این پدیده نیست. یکی از مهم ترین وجوه تأثیرگذاری اینترنت و فضای مجازی در جامعه گسترش پدیده ای موسوم به «زندگی دوم» است که با توجه به اهمیت آن در این پژوهش قصد بررسی ابعاد مختلف تأثیرگذاری آن بر روی جوانان، دانش آموزان و نسل جدید را داریم که بی شک می تواند «سبک زندگی ایرانی اسلامی» ما را در آینده نزدیک با چالشی جدی مواجه سازد.
این ابزارها در کنار نکات مثبت و منفی بسیاری که پیرامون آنها وجود دارد تاثیرات بسیاری بر شیوه تفکر و زیستن آحاد جامعه و در کل «سبک زندگی» داشته است. «سبک زندگی» که امروزه به یکی از مفاهیم بنیادین در تحلیل های اجتماعی تبدیل شده است (ربانی و شیری، ۱۳۸۸ :۲۱-۱۱).
در فضای مجازی و شبکه های گسترده اجتماعی حاصل از نسل جدید اینترنت شاهد پدیده نوینی به نام «زندگی دوم» هستیم که با توجه به امکانات گسترده و جذابیت های بی شمار به سرعت به فضای محبوب نسل جوان تبدیل شده است «فیلیپ روزدال» بنیانگذار زندگی دوم میگوید: «زندگی دوم یک بازی رایانه ای نیست بلکه جایی است که مردم آنگونه که می پسندند زندگی می کنند، سرگرمی دارند، و حتی به نحوی که دوست دارند درآمد کسب می کنند. در واقع زندگی دوم بهترین محل برای کسانی است که از محیط اطرافشان خسته شده اند یا در شرایط بد آب و هوایی، کاری و ... زندگی می کنند. زندگی دوم دنیایی است که مطابق با میل افراد طراحی می شود». (ویستا، ۱۳۹۲) در ابتدا باور این مسأله سخت است که چگونه می توان با دنیای مجازی بدینگونه ارتباط برقرار کرد، ولی طبق آمار بدست آمده افراد با یک بار وارد شدن به این دنیا چنان مجذوب آن می شوند که به آن عادت خواهند کرد و اهمیت آن بگونهای میشود که نمی تواند آن را براحتی کنار بگذارد